One of the reasons people in a vicious addiction - idleness. When he had tilled the land, engaged in trade, how could he lead an idle life?
Abay Kunanbayev

Home
Specprojects
Ауылым алтын тұғырым
Қайрат Сейтқазин

Қайрат Сейтқазин


Қайрат Сейтқазин - 1993 жылы 2 тамызда Ақмола облысы Шортанды ауданы  Күлшін ауылында дүниеге келген.

Ауыл жайлы цикл

 

 

 

 

1

 

Тақымқысқан

 

Дала болды өсірген ақылымды,

Дарханым-ай,

Баптаған ақын ұлды.

Атқа үйреткен кезінде нағашым да,

Қысып ұста деп еді тақымыңды.

 

Торы атымды қамшылап, өрге беттеп,

Ұзағанмын алысқа жел жетектеп.

Күнес жайлап кеткенде күрең белді,

Қамыс біткен айтатын елге жет деп.

 

Кезбе құстар кес-кестеп жолымды жай,

Торығып та кетпес ед Торым бұлай.

Шақырғандай болады осы күні,

Мен жетпеген тағы бір тобылғы сай.

 

Көрсетіп ең, батыр-ау, осалдықты,

Ерлігімнен дәл сонда шашау шықты.

Ала - қашты...

Гүрс етіп, жер сүзіп ем,

Танытқанда торы атым асаулықты.

 

Нағашымның ақылын жиі алмадым,

Мен сол кезде, Құдай-ау, ұялғаным...

Жылдар өтіп кетсе де арамызда,

Балалықты алтындай қия алмадым.

 

Күндерім бар ентіккен, әрі ұғысқан,

Мен осылай жыр жаздым сағыныштан.

Тағдыр қысқан кезінде аңсадым-ай,

Тақым қысқан кезімді алып-ұшқан…

 

 

2

 

Сұлу сазың - керең қылмас,

Ұмыттырмас наланы.
Сүйген бе едім, өлеңге ұқсас,
Долана иісті даланы?

 

Сарыарқаның жыры сынды
Сыры бекем ақ қурай.
Сыңсып тұрған тұрысыңды
Сүйген бе едім тап бұлай!

 

Бір күн сенім, бір күн үміт,
Арман әнім-мұратым
Ақ жусанды үлгі тұтып,
Өскен бе еді бір ақын?

 

Жапырағы аяды ма,
Жүрегімді ботадай.
Ақ қайыңның аяғына,
Құлай салдым оп-оңай.

 

Бәрі жақын, қымбат маған,
Ойым орман, санам қыр.
Терек - менің сымбатты ағам,
Қарындасым - қалампыр.

 

Сұлу сазды жидым да оңай,
Сала алмадым жат әнін.
Сені ессіз
Сүйдім солай,
Менің Дала Отаным!

 

 

 

3

 

Үзік-үзік дала салған әнді ұққам,
ұлы жусан, паң селеуге жақынмын.
Жалғызы едім, жалбызы едім
сондықтан
ауылымда ең атақты ақынмын!
 

Әр еменнің астына бір сөзді ектім,
Әр теректің түбіне бір жыр құрап.
Біздің жақта ақ қайыңдар өзбектің
Сымға тартқан сұлуындай сылқым-ақ.
 

Тобылғы сай - төре түскен жердей тым,
Қамыс біткен төлеңгіттер секілді.
Біздің жақта көкке қарай өрлейтін,
Самырсындар сұлтандайын жетілді.
 

Қына басқан қырқаларды қызықтап,
зердем менің, қырандарша қырағы.
Жол бойында жұматайдай бұзықтар
Ақ өліммен ойнайды да тұрады.
 

Қурай, қурай
биіктігі жылқыдай,
Өкпең қалмай өртенеді-ау көріп іш.
Біздің жақта толып піскен құлпынай,
Аңғал лепті ауыздарда ерігіш.
 

Қымбат маған көктемде айтар әр әнің,
Жазғы әуеннің иіріміне батырдың.
Сырласы едім, мұңдасы едім
даланың,
ал ауылда ең атақты ақынмын!

 

 

4

 

Диалог

 

- Ауылы қайда? Алыста ма еді ауылы?
- Ауылы оның ақбота бұлттың бауыры.

 

- Мінезі қандай? Жеңгемдей ме еді миятты?
- Жаңбырдан жаңа ашылған аспан сияқты.

 

- Жанары қандай? Келемін соны рас, ұқпай?
- Жанары оның өмірге ессіз ғашықтай!

 

Қараша,

 

 

5


Мен өскен өлкеде қыс қатал, жаз нәзік,
Даланың сазынан таба алмай өзге азық.
Жабығып жүргенде өлеңді үйрендім,
Бұлбұлдың әніне сөз жазып.

 

Теректей теңселіп, қайыңдай ырғалып,
Шөліркеп, шөлдеген жанымды жырға анық
Ақ жауын өлеңді іздедім өзіңнен,
тұмаға тұндырып, бұлаққа бір барып.

 

Таңқурай аңқыған таңдарда жиі ұқтым,
Самал жел ойнақшып, басын да иіп тым,
Иітіп алғандай даланың асауын,
Белінен сипайды киіктің.

 

Айтатын сыр барда өлкеде мен өскен,
Бидаймен бірге өсіп, бақтармен кеңескен,
Жаза алмай жүрген бір ақынды аяймын,
Өзіңмен тел өскен...

 

 

6


Таныс әуен естігенде құлағым,
Кеудеме орнап қалатындай бір ағын.
Сағындым мен қайтқан қаздың қаңқылын,
Тырналардың тырауын.

 

Сәулесіне шомылғанда сағым қыр,
Шуағына жылына алсам бағым бұл.
Таудан аққан тас бұлақтың, тәңірім,
Мөлдірлігін сағындыр.

 

Дала, дала көкірекгін көрік деп,
Жырларыңды,
Жұмбағыңды беріп кет.
Ақ селеуге ұқсаса екен өлеңім,
Ақ жусанға еліктеп.

 

Сұңғақ атты, сұлу қызды, сымбатты,
Сағым дала қаншама әнді тыңдатты.
Шешіле бір сыр ақтарсам деп едім,
Шиеге аунап күн батты...

 

 

7

 

Тапқанменен көңілдің жарасымын,

Бұл жүректің, бәрібір, жарасы мың.

Көң мен тердің иісі балағыма

Сіңіп кеткен ауылдың баласымын.

 

Сыңар еді ерттеулі жылқы маған,

Кұлын-көңіл күзеуде шұрқыраған.

Еріндерім безеріп кеткен дейді,

Жолдың құмбел шаңынан бұрқыраған.

 

Томар-томар түз кешіп жалаң аяқ,

Ұйпа-тұйпа шашымды тарамай-ақ.

Қой мен қиял өрісте жайылғанда,

Болған жалғыз серігім- ала таяқ.

 

Қайда кеткен қараусыз қара тайым,

Қара тайым өзімдей қарапайым.

Қараша ауыл, арманым сенде қалған,

Қара өлеңмен әлемді қаратайын!

 

Кеткен кезде ескі үйлер қирап бәрі,

Азайғандай жастары, ширақтары.

Жаңалығы жоқ дейді ауылымның,

...Үлкеймесе жай ғана зираттары.

Leave a comment:
Captcha